Saida mak Rede Komputador? Uzu Basiku & Komponente sira

Rede komputadór mak grupu ida husi sistema komputadór rua ka liu ne’ebé interligadu. Imi bele estabelese ligasaun rede ida ho meiu komunikasaun ne’ebé la’o ho fiu/kabu ka la uza fiu/wireless. Rede ida-idak envolve hardware no software ne’ebé liga komputadór no instrumentu sira.

Komponente rede komputadór nian

Tuir mai komponente esensiál sira husi rede komputadór nian:

Switches

Switches servisu hanesan kontrolador ne’ebé liga komputadór, impressora, no ekipamentu hardware sira seluk ba rede iha kampu ka edifísiu ida.

Ida ne’e fó dalan ba ita-nia rede atu komunika ho malu, no mós ho rede sira seluk. Ida ne’e ajuda ita atu fahe rekursu no hamenus kustu ba kualkér organizasaun.

Routers

Routor sira ajuda ita atu liga ba rede oioin. Ida ne’e permite ita atu fahe ligasaun internét úniku ho ekipamentu oioin no salva osan. Komponente rede ne’e atua hanesan dispatcher ida, ne’ebé permite ita atu analiza dadus ne’ebé haruka liu husi rede. Nia automatikamente hili dalan ne’ebé di’ak liu ba dadus atu halo viajen no haruka iha dalan.

Servidor:

Servidor mak komputadór ne’ebé kaer programa, arkivu no sistema operasaun rede. Servisu sira permite asesu ba rekursu rede nian ba utilizadór rede nian hotu.

Kliente sira:

Kliente mak ekipamentu komputadór ne’ebé asesu no uza rede nune’e mós fahe rekursu rede nian. Sira mós nu’udar utilizadór rede nian, tanba sira bele haruka no simu pedidu sira husi servidor.

Media transmisaun:

Media transmisaun ne’e karreta ida-ne’ebé uza hodi liga komputadór sira iha rede ida, hanesan kabe koasial, kabe kabe kabe kabe kabe kabe kabe kabe kabe kabe kabe kabe kabe kabe kabe kabe kabe kabe kabe kabe. Ida ne’e mós koñesidu hanesan ligasaun, kanál ka liña.

Pontu Asesu/Access Point

Pontu asesu sira permite ekipamentu sira atu liga ba rede sem kabela. Rede Wireless ida-ne’ebé permite ita atu lori ekipamentu foun no fornese apoiu fleksivel ba utilizador movel sira.

Fahe Data/Shared Data

Dadus ne’ebé fahe mak dadus ne’ebé fahe entre kliente sira hanesan arkivu dadus, programa asesu ba impressora, no email.

Rede Interface Card/Network Interface Card

Kartaun Interface Rede haruka, simu dadus, no kontrola fluktu dadus entre komputadór no rede.

Sistema Operasaun Lokal/ Local Operating System

Sistema operasaun lokál ne’ebé ajuda komputadór sira atu asesu ba arkivu sira, halo impresaun ba impressora lokál no uza disk ida ka liu no disk CD ne’ebé lokaliza iha komputadór.

Sistema Operasaun Rede/ Network Operating System

Sistema operasaun rede nian mak programa ida-ne’ebé hala’o iha komputadór no servidor sira. Ida ne’e permite komputadór sira atu komunika liuhosi rede.

Protokolu/Protocol

Protokolu ida mak regulamentu lubuk ida-ne’ebé define ona ne’ebé permite entidade rua atu komunika iha rede laran tomak. Protokolu padraun balun ne’ebé uza ba objetivu ida-ne’e mak IP, TCP, UDP, FTP, etc.

Hub

Hub mak ekipamentu ida-ne’ebé fahe ligasaun rede ba komputadór oioin. Nia funsiona nu’udar sentru distribuisaun ida, nune’e bainhira komputadór husu informasaun ruma husi komputadór ka husi rede, nia haruka pedidu ne’e ba hub liuhusi kabe. Sentru ne’e sei simu pedidu ne’e no transmite ba rede tomak.

 Kabu LAN

Kabu Rede Area Lokal (LAN) mós bolu nu’udar Ethernet ka kabu ba dadus. Ida ne’e uza hodi liga ekipamentu ida ba internét.

OSI

OSI – Open Systems Interconnection. Nee mak modelu referénsia ida-ne’ebé permite ita atu espesífika padraun ba komunikasaun.

Identifikador úniku rede nian/ Unique Identifiers of Network

Tuir mai iha identifikador rede úniku balun:

Naran Host/ Host Name

Iha rede ne’e nia dispozisaun ida-idak asosiadu ho dispozisaun úniku ida, ne’ebé hanaran naran-host.

IP Address

IP (Protokolu Internet) mak nu’udar identifikador úniku ida ba kada ekipamentu iha Internet. IP nia naruk mak 32 bit. IPv6 nia address 128 bit.

DNS Server

DNS -Domain Name System/ Sistema Naran Domestiku. Ida ne’e serveiru ida-ne’ebé tradús URL ka endereiru web ba sira-nia endereiru IP.

MAC Address

MAC – Media Access Control Address ne’ebé koñesidu hanesan fíziku ida-ne’ebé identifika úniku ba kada host no asosiadu ho NIC (Network Interface Card). Loron jerál ba MAC mak: 12-digit/ 6 bit/ 48 bit

Portu/Port

Portu mak kanál lojiku ida-ne’ebé permite utilizadór rede sira atu haruka ka simu dadus ba aplikasaun ida. Ema hotu-hotu bele hala’o aplikasaun oioin. Aplikasaun hirak-ne’e ida-idak identifika ho númeru portu ne’ebé sira hala’o hela.

Komponente rede importante sira seluk

ARP

ARP – Address Resolution Protocol/ Protokolu Rezolusaun Fatin ne’ebé ajuda utilizadór rede sira atu transforma IP ba sira-nia Diresaun Fíziku.

RARP

RARP – Reverse Address Resolution Protocol/ Protokolu Rezolusaun ba Diresaun Retornu fó diresaun IP ba dispozisaun ne’e no fó diresaun fíziku hanesan input.

Utiliza rede komputadór sira

Iha ne’e mak aplikasaun komún balun husi rede komputadór sira

 * Ajuda Ita atu fahe rekursu sira hanesan impressora sira

 * Fo dalan ba ita atu fahe software no dadus ne’ebé karun ba partisipante sira iha rede

 * Fornese komunikasaun lalais no efetivu husi komputadór ida ba komputadór seluk

 * Ajuda ita atu troka dadus no informasaun entre utilizadór sira liuhosi rede.

 Benefisiu husi Rede Komputador

 Iha ne’e mak benefísiu fundamentál husi uza Rede Komputador:

 * Ajuda Ita atu liga ho komputadór oioin hamutuk hodi haruka no simu informasaun bainhira asesu ba rede.

 * Ajuda ita atu fahe impresaun, eskannador no email.

 * Ajuda Ita atu fahe informasaun ho lalais liu

 * Komunikasaun eletrónika efisiente liu no kustu ki’ik liu duke la iha rede.

 Dezvantajen husi Rede Komputador

 Iha ne’e iha dezafiu kona ba rede komputadór sira:

 * Investimentu ba hardwar no software bele sai kustu-nain ba set-up inisiál

 * Se ita la foti preokupasaun seguransa ne’ebé loos hanesan enkripsaun fail, firewall sira, entaun ita-nia dadus sei iha risku.

 * Komponente balun husi dezeñu rede ne’e karik la iha durasaun ba tinan barak, no sei sai la iha folin ka funsionamentu aat no presiza troka.

 * Presiza tempu atu halo administrasaun ne’ebé metin

 * Servisu falha beibeik no problema kona-ba falha kabe regulár sira.

Sumariu:

 * Rede komputadór mak grupu ida husi sistema komputadór rua ka liu ne’ebé interligadu

 * Rede komputadór sira ajuda ita atu liga ba komputadór oioin hamutuk hodi haruka no simu informasaun

 * Switches servisu nu’udar kontrolador ne’ebé liga komputadór sira, impressora sira no ekipamentu hardwar seluk

 * Routor sira ajuda Ita atu liga ba rede oioin. Ida ne’e permite ita atu fahe ligasaun internét úniku ida no salva osan

 * Servisu mak komputadór ne’ebé kaer programa, arkivu no sistema operasaun rede nian ne’ebé fahe ba malu.

 * kliente sira mak ekipamentu komputadór ne’ebé asesu no uza rede no fahe rekursu rede nian

 * Hub mak ekipamentu ne’ebé fahe rede ba komputadór oioin.

 * Pontu asesu sira fó dalan ba ekipamentu sira atu liga ba rede sem kabelas

 * Karta Interface Rede haruka, simu dadus no kontrola fluktu dadus entre komputadór no rede

 * Protokolu ne’e nu’udar regra lubuk ida-ne’ebé define tiha ona ne’ebé permite entidade rua atu komunika iha rede laran tomak

 * Naran host, Address IP, DNS Server, no host mak identifikador úniku importante ba rede komputadór sira.

 * ARP stands for Address Resolution Protocol

 * RAR Reverse Address Resolution Protocol fornese IP-adresa ba ekipamentu ne’e ho fó fíziku ida hanesan input.

 * Rede komputadór ajuda ita fahe software no dadus ne’ebé karun ba partisipante sira iha rede

 * Dezavantajen boot liu husi instalasaun rede komputadór mak investimentu inisiál ba hardware no software bele kustu barak ba instalasaun inisiál sira.

Comments

No comments yet. Why don’t you start the discussion?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *