Starlink ba kada Suku iha Timor-Leste, progresu ka investimentu prematuru?

Governu Timor-Leste foin lalais asina akordu ida ho vendor balu atu distribui no instala sistema internet Starlink iha eskritóriu Suku sira iha teritória nasaun tomak. Tuir informasaun ofisiál sira, Suku atus resin simu ona ekipamentu Starlink hanesan parte ida husi estratéjia transformasaun dijitál governu nian, ne’ebé planeia atu kobre ba suku 452 iha Timor-Leste. Projetu ida-ne’e ho objetivu atu…

Penetrasaun Internet no Uzu Dispozitivu Dijitál iha Timor-Leste. Análize Atual no Perspetiva Futuru

Transformasaun dijitál sai hanesan fator estratéjiku importante ba dezenvolvimentu sosio-ekonómiku iha sékulu 21. Asesu ba internet no uzu dispozitivu/device dijitál la’ós de’it facilita komunikasaun, maibé mos suporta edukasaun, saúde, governasaun eletrónika (e-government), no inkluzaun finanseira. Ba nasaun ne’ebé sei dezenvolve hanesan Timor-Leste, progresu iha setor dijitál mak indikadór importante ba modernizasaun no integrasaun iha ekonomia globál. Artigu ida ne’e…

Implementasaun Inisial Infraestrutura ICT iha Timor-Leste: Abordajen Sistemátika Husi Assessment to’o Sustentabilidade

Infraestrutura Teknolojia Informasaun no Komunikasaun (ICT) sai hanesan fundasaun prinsipál ba modernizasaun organizasaun sira iha Timor-Leste. Artigu ida ne’e diskute etapa sistemátika implementasaun infraestrutura ICT, inklui avaliasaun inisial, planeamentu, procurement, instalasaun, seguransa, testagem, no manutensaun sustentável. Analiza ne’e integra perspetiva global kona-ba IT governance, seguransa informasaun, no sustentabilidade digital, ne’ebé adapta ba konteksu nasional. Infraestrutura ICT, Timor-Leste, implementasaun rede,…

Oinsá Teknolojia Hametin Preparasaun ba Dezastre iha Timor-Leste

Timor-Leste nasaun ida ne’ebé prone ba perigu naturais hanesan inundasaun, rai-halai, siklone, no rai-nakdoko. Eventu sira-ne'e hamosu risku signifikativu ba ema nia moris, infraestrutura, no dezenvolvimentu ekonómiku. Iha kontestu ida ne’e, preparasaun ba dezastre nu’udar prioridade nasionál. Iha tinan balun liubá, teknolojia sai beibeik hanesan instrumentu xave ida hodi hametin kapasidade sira alerta nian no permite resposta oportunu. Husi…

Aproveita IoT atu Fortalece Infraestrutura Timor-Leste

1. Introdusaun Internet of Things (IoT), ka “Internet ba Sasan-Sasan”, maka teknologia foun ne’ebé bele halo mudansa boot iha forma ne’ebé nasaun sira dezenvolve no jestaun infrastrutura. IoT halo posível atu liga aparatu sira (hanesan sensor, kamera, meter elektrisidade, no komputador) ho internet atu koleta dadus, analiza no responde dadus ida-ne’e iha tempu real. Ba Timor-Leste, ne’ebé infrastrutura sira…